Deutsch

Alle informatie over de zwarte rat

We kennen de zwarte rat ook wel als scheepsrat, dakrat of als zolderrat. Het is een prachtig slank gebouwd dier met spitse snuit en enorme kraalogen. De oren zijn vliezig en bijna onbehaard; naar voren gebogen reiken ze tot (over) de ogen. Als je niet beter zou weten zou hij als klein huisdier prima dienst doen.
De zwarte rat heeft een dunne, grijze staart en deze kan langer worden dan het lichaam van het dier zelf. Normaal wordt een zwarte rat ongeveer 18-22cm lang met een staart van 19-24cm en niet zwaarder dan 260 gram. Eigenlijk maar een klein beestje.
Veel huiseigenaren weten dat ze last van ratten hebben door de uitwerpselen die ze vinden; circa 1cm lang met een dikte van 2 mm, spits gevormd en donker gekleurd. 

Hoe moet ik de zwarte rat bestrijden? Neem contact met ons op

Zwarte ratten in verschillende kleuren

In Europa komen drie kleurtypen voor, te weten:

  • R. rattus: rug en buik zwart tot blauwgrijs
  • R. rattus alexandrinus: rug bruin, buik grijs
  • R. rattus frugivorus: rug bruin, buik wit tot grauwwit.

Deze verschillende kleurtypen worden soms in hetzelfde nest aangetroffen. Het aantreffen van jongen met witte buiken en daarnaast volledig zwart gekleurde exemplaren in hetzelfde nest wijst er op dat het kleurtypen betreft en geen ondersoorten.

Het leven van een zwarte rat duurt ongeveer twee tot drie jaar

Vanaf een leeftijd van circa 3 maanden zijn de jonge ratten geslachtsrijp. Na een leeftijd van 14-17 maanden zijn de meeste vrouwtjes niet meer vruchtbaar. De draagtijd is 21 – 23 dagen. Voor niet in gevangenschap levende zwarte ratten kan gerekend worden op 4 – 5 worpen tijdens hun levensduur. Bij optimaal voedselaanbod en geschikte schuilplaatsen zal het aantal worpen tijdens de levensduur toenemen terwijl bij slechte leefomstandigheden een grote natuurlijke sterfte verwacht kan worden. In een vruchtbare periode van een jaar zal een vrouwelijke zwarte rat gemiddeld 40 jongen werpen. De pasgeboren jongen zijn naakt en blind, ongeveer 3 cm lang en ze wegen circa 5 gram. Een week na de geboorte kunnen ze zich door het nest bewegen, na twee weken openen zich de ogen, na drie weken is de vacht gevormd en nemen de jongen ook vast voedsel op. Als de moeder dan al weer een nieuw nest gaat werpen, worden de grote jongen verdreven en niet meer gezoogd. De gemiddelde levensduur is 2 – 2,5 jaar, in gevangenschap tot 4 jaar.

De zwarte rat vangen met 1e kwaliteit haver en poedersuiker

Zwarte ratten hebben een duidelijke voorkeur voor plantaardig voedsel, maar in de uitwerpselen worden ook resten van insecten als kevers en mieren gevonden. Geheel afkerig van vlees, vis en eieren zijn ze niet. Behalve granen, graanproducten en zaden consumeren zwarte ratten graag verse en gedroogde vruchten zoals zoete appels, tomaten, bananen en vijgen. Bij gebrek aan water zoeken de dieren vooral vruchten, groenten of andere plantendelen op. Ze laten zich hiermee dan ook vangen in vangkooien. Over het algemeen wordt 1e kwaliteit vers gepelde of ongepelde geschoonde haver zeer goed opgenomen, vooral als het met wat poedersuiker wordt gemengd. De gemiddelde dagelijkse opname van voedsel door volwassen zwarte ratten is ongeveer 20 – 25 gram.

Zwarte ratten zoeken het hogerop

In de tropen en subtropen leven zwarte ratten vooral op vrij droge plaatsen in woningen en andere gebouwen, maar ook in de vrije natuur en zijn daar boombewoners. De voorkeurstemperatuur van zwarte ratten is ca. 30 °C. De in gematigde luchtstreken voorkomende zwarte ratten zijn aangewezen op schuilplaatsen in gebouwen of aan boord van schepen. Ze komen vooral voor op de bovenste verdiepingen of op constructiebalken en zoeken daar beschutte plaatsen voor nestbouw. Schuilplaatsen worden gevonden onder meer onder verdieping of zoldervloeren, boven plafonds, onder golfplatendaken boven isolatieplaten of dakbeschot en in spouwmuren. In bedrijfs- en opslagruimten kunnen langdurig opgeslagen goederen ook geliefde schuilplaatsen voor ratten zijn.

Zwarte rat zwemt graag en graaft holletjes

In tegenstelling tot de bruine rat gaat de zwarte rat niet graag te water en maakt geen holen. Zij knagen wèl gaten in bijvoorbeeld planken van dakbeschot en zoldervloeren. De grootste activiteit van de dieren treedt op bij zonsondergang en kort voor zonsopkomst; jonge exemplaren gaan vaak ook overdag uit hun schuilplaatsen onder meer op zoek naar voedsel. De reuk is het voornaamste zintuig. Ze zijn zeer argwanend. De klimcapaciteiten en het loopvermogen van zwarte ratten zijn onvoorstelbaar groot. Het zijn zeer voorzichtige dieren die vaak langdurig “zekeren” voordat ze zich verplaatsen. Dit doen zij via veilige, vaste looppaden bij voorkeur onder dekking. De vaste looppaden (“wissels”) kunnen worden herkend aan “veegsporen”, welke ontstaan door kleine urinelozingen en doordat de ratten met vuile poten, staart en vacht (buiksmeer) steeds dezelfde routes volgen. Ook hun eetplaatsen zoeken zij bij voorkeur onder dekking. Voor nestbouw maken de dieren gebruik van afgeknaagd isolatiemateriaal, papiersnippers, houtwol, textiel, hooi, stro e.d. Het eigen territorium (leefgebied) wordt verdedigd tegen indringende soortgenoten.

Waar kunnen we zwarte ratten in Nederland vinden?

In 1953 werden in Nederland zwarte ratten aangetroffen met name in Noord-Groningen, Noord-Friesland, Amsterdam, Rotterdam, Oost-Zeeuws-Vlaanderen, de Achterhoek, het grootste deel van Noord-Brabant en in Limburg. In boerderijen leverde de bestrijding vooral problemen op gedurende de wintermaanden, omdat in het najaar de schuren en zolders gevuld werden met voor de ratten aantrekkelijk voedsel. Een onderzoek ingesteld in 1964 gaf aan dat er in Nederland, met uitzondering van enkele objecten, alleen nog zwarte ratten aangetroffen werden in Amsterdam en Rotterdam. Sedert 1968 werden behalve in Amsterdam en Rotterdam, door verspreiding vanuit België, in de provincie Noord-Brabant in de gemeenten Bergeijk, Eersel, Hoogeloon, Luyksgestel, Riethoven en Westerhoven weer zwarte ratten gesignaleerd. Nu het graan niet meer in de boerderijen wordt opgeslagen maar praktisch direct naar graansilo’s wordt afgevoerd, treft men de zwarte ratten niet meer zoveel in de boerderijen zelf aan, maar komen ze meer voor in grote varkens– en pluimveestallen. Door gemeenten en veehouders werden bestrijdingen uitgevoerd, maar desondanks vond een “olievlekverspreiding” van de zwarte rat plaats. Indien door toename van de populatie een territorium “overbevolkt” wordt of als het voedselaanbod afneemt, zal emigratie optreden door “trek” naar omliggende voor zwarte ratten aantrekkelijke objecten. Deze verspreiding vindt in ons land voor zover bekend niet plaats in de wintermaanden. Vanuit een gebied met zwarte ratten kan op deze wijze verspreiding plaatsvinden als van een olievlek. Het gevolg was dat het aaneengesloten verspreidingsgebied in 1985 totaal 61 gemeenten omvatte. Dankzij een door de afdeling Bestrijding van Dierplagen gecoördineerde intensieve bestrijdingsactie uitgevoerd door de betrokken gemeenten in de periode 1983 – 1985 is na 1985 geen verdere “olievlekverspreiding” opgetreden. Slechts in een beperkt aantal objecten, in enkele aan het verspreidingsgebied grenzende gemeenten, werden na de actie zwarte ratten aangetroffen en bestreden.

 

 

Rat en Muis, 38 (3/4) 1990 pag 63-66
(gebaseerd op dit artikel)

Trackbacks/Pingbacks

  1. Ratten bestrijden in de stal! - Schippers Blog - oktober 5, 2016

    […] Lees hier meer informatie over de BRUINE RAT of de ZWARTE RAT […]